JOANNE HAKKERT – HUISBLOGGER

Programming the Body

Ik ben aan het ‘ontpillen’. Nog maar amper afgekickt van mijn dagelijkse dosis ArtEZ-stress, moet mijn lichaam nu ook de estradiol en levonorgestrel missen. ArtEZ en de anticonceptiepil zijn voor mij het afgelopen jaar hand in hand gegaan. Maar nu ik voor goed afscheid heb genomen van het grote grijze gebouw met zijn vliesgevels, moet ook het kleine roze pilletje in zijn doordrukstrip het veld ruimen.
Expo_1 Expo_4
Expo_3 Expo_2
ArtEZ Finals Expositie 2015
credit: Nina Kleintjes

Jarenlang was ik een van de 3,5 miljoen Nederlandse vrouwen aan “de pil”. Vrijwel gedachteloos gebruikte ik orale hormonale anticonceptie, tot ik mijzelf in mijn 2e jaar graphic design aan ArtEZ een heel simpele vraag stelde: Hoeveel pillen slik ik, als ik tot het eind van mijn vruchtbare leven de pil blijf slikken? Het antwoord verbaasde me: 10.500 pillen; bijna 500 verpakkingen. Al had ik een antwoord op mijn vraag, ik kon me nog maar moeilijk een beeld vormen bij dit volume. Ik besloot lege pillenstrips te gaan verzamelen. Aan het einde van het 2e jaar was het me nog niet gelukt er 500 bij elkaar te krijgen en halverwege het 3e jaar was de lol er een beetje af.
Toen ik mij aan het begin van mijn eindexamen jaar echter afvroeg welke vorm feministisch ontwerp aanneemt in dit tijdperk van digitale en technologische ontwikkeling, pakte ik de vuilniszak vol doordrukstrips er weer eens bij. Vanaf de jaren ’60 werd “de pil”, zoals wij hem bijna liefkozend noemen, gevierd als motor in de emancipatie van de vrouw. In de afgelopen twee jaar was ik mij echter af gaan vragen of de bekende leus “Baas in eigen Buik,” nog wel van toepassing is op het gebruik van de pil. Het gebruik van orale hormonale anticonceptie heeft de vrouw een zekere vrijheid geboden, maar heeft zowel de voortplanting als de menstruatie ook geprogrammeerd.

Baas in eigen Buik?

Toen ik mijn verzameling pillenstrips nog eens beter bekeek en ze begon te organiseren op vorm, kleur en typografische overeenkomsten, viel mij iets op. Alle pillenstrips hadden drie overeenkomstige eigenschappen: een transparante bovenkant, kenmerkend voor de doordrukstrip, een typografische toevoeging van pijltjes die de richting van het gebruik aangeven, begeleid door een vermelding van de dagen van de week. Gebruikers van de pil zullen weten dat het niet heel complex is. Je neemt iedere dag een pil, rond dezelfde tijd. De toevoeging van pijltjes en een kleine ‘kalender’ verbaasde mij dan ook. Na wat gespeurd te hebben op het Internet kwam ik erachter dat de pilverpakking een van de eerste medicijnen was waarbij dergelijke “compliance packaging” werd toegepast. Een van de eerste medicijnen die specifiek gericht was op de vrouw, was dus ook een van de eerste medicijnen waarbij men van mening was dat de gebruiker geassisteerd moest worden in het gebruik.

Fragment Programming the Body

Het was deze realisatie die aan de basis stond van mijn film ‘Programming the Body’. In deze korte film onderzoek ik het gedachteloze gebruik van de pil en zijn verpakking zowel visueel als inhoudelijk. Door de confrontatie van het stereotype van de hysterische vrouw, de symboliek van disciplinaire architectuur en geschiedenis van “compliance packaging,” stel ik de neutraliteit van de pilverpakking aan de kaak. Mijn keuze voor video als medium in de uitwerking van mijn eindexamenonderzoek lag misschien niet voor de hand als grafisch ontwerper, maar de directe, bijna dwingende aard van video maakte het voor mij een dankbare uitingsvorm. Mijn achtergrond in de filmwetenschappen betekende daarbij dat ik een breed visueel referentiekader had om uit te putten.

Daarnaast heb ik mij bovendien laten inspireren door een klassieker uit de feministische videokunst. In Martha Roslers ‘Semiotics of the Kitchen’ (1975) misbruikt de kunstenares bekende voorwerpen uit de keuken. Ze slaat potten en pannen tegen elkaar en benoemt de huishoudelijke voorwerpen dusdanig nadrukkelijk, dat het geheel bijzonder vervreemdend werkt. Een dergelijke vervreemding streef ik ook na in ‘Programming the Body’. Ik gebruik videobeelden en –fragmenten die in ons collectief geheugen zijn ingeprent, zoals de vrolijk zingende Mary Poppins en de krimpende en groeiende Alice in Wonderland. In het schokeffect dat ontstaat wanneer de kijker deze bekende beelden in een nieuwe context beschouwt, hoop ik de kijker echt te laten kijken naar de evenzo bekende pilverpakking.

Girl with an attitude

 Tent_2 Tent_1
Tent_3
Tent Academy Awards
credit: TENT Rotterdam

Mijn presentatie van ‘Programming the Body’ op de ArtEZ Finals expositie heeft voor mij geleid tot een nominatie voor de Hendrik Valk prijs en deTENT Academy Awards. Hierbij hoorde een mooie expositie in TENT Rotterdam, onderdeel van het Witte de With Museum en aan mijn film is in diezelfde context bijzondere aandacht besteed in de Volkskrant. Daarnaast heb ik mijn project mogen presenteren op de Nieuwe Lichting avond van Zefir7 in samenwerking met het BNO en STROOM Den Haag. In de komende weken hoop ik mijzelf verder op de kaart te zetten tijdens het ‘Forum For an Attitude’ van het Art Depot in Basel. Daarnaast kan mijn “ontpillende” lichaam volgens dokter.nl rekenen op buikkrampen, hoofdpijn, puistjes, stemmingswisselingen en een onregelmatige menstruatie. Het wordt een bijzonder jaar.

 

More from Joanne Hakkert

JOANNE HAKKERT update 4

HYSTERIE Naar aanleiding van een expositie van Programming the Body in de...
Read More

2 Comments

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *