JOANNE HAKKERT update 5/5

de snelheid, de stilstand

In zijn werk ‘WE: Variant of a Manifesto’ uit 1919 omschreef Dziga Vertov het ‘Kino Eye’ als een techniek van montage:

“I’m an eye. A mechanical eye. I, the machine, show you a world the way only I can see it. I free myself for today and forever from human immobility. I’m in constant movement. […] Freed from the boundaries of time and space, I co-ordinate any and all points of the universe, wherever I want them to be.”

Waar Vertov met zijn dynamische interpretatie van montage de chaos van het dagelijks leven probeerde vast te leggen, fixeerde Chris Marker met zijn film La Jetée het oog van de camera. In stilstaande beelden toont deze radicale sciencefictionfilm uit de jaren ’60, een man die gedwongen terugreist in de tijd in een poging het door een nucleaire ramp verwoeste heden te veranderen.

Waar Vertov de chaos vertaalde naar snelheid en dynamiek, kwam deze zelfde chaos in de handen van Marker tot een abrupte stilstand. Om te spreken met de woorden van Roland Barthes in zijn werk Mythologies: “an excess of speed, turned into repose.” Barthes verwijst hier naar de jet-man, een omschrijving die niet geheel toevallig in lijn is met Markers keuze voor La Jetée als de titel van zijn film. De jet-man als een symbolische held voor een tijdperk waarin snelheid centraal stond, stond paradoxaal genoeg voor “the elimination of speed,” zo stelde Barthes. Als piloten die met een snelheid van 2.000 km per uur in hun stoel gedrukt worden, vertegenwoordigde de jet-man zowel de snelheid, als de stilstand.

Een paradox, waar ik mij terugkijkend op het afgelopen jaar, zeker mee kan identificeren. Na 4 jaar absolute versnelling op ArtEZ, ben ik het afgelopen jaar even tot stilstand gekomen. Het was niet het ‘zwarte gat’ waar je vaak over hoort. Ik bleef, net als Barthes’ piloten, in beweging zo bleek ook uit de afsluiting van mijn eerste blog. Toch werd ik even teruggeworpen in mijn stoel. In mijn tweede blog schreef ik al dat ik tijdens het Forum for an Attitude uitgedaagd werd van een afstand naar mijzelf te kijken. Dat is een ‘attitude’ die het afgelopen jaar is blijven kleuren, al was het maar omdat je na je afstuderen vaak gevraagd wordt ‘wat je nu wilt gaan doen.’ “Nou, ik ben gestopt met de pil,” was op die lastige vraag meer dan eens mijn antwoord. En al was het misschien niet het antwoord dat mensen verwachtten of waar ze op hoopten, het gaf wel aan dat het onderwerp van mijn afstudeerwerk me bezig bleef houden.

Ook omschreef ik in mijn derde blog al het belang van de stilstand, naar aanleiding van de vertoning van een fragment van Programming the Body op verschillende NS schermen. “Juist daarom, in dit niemandsland tussen komen en gaan, waar het dagelijks leven letterlijk tot stilstand komt, hoop ik op een kleine schok bij de toevallige passanten van mijn werk.” Het was immers ook juist de rust die me de gelegenheid gaf verder na te denken over de verdere ontwikkeling van mijn werk, zoals ik vertelde in blog 4. En nu, na een periode van relatieve rust, kom ik langzaam weer echt in een versnelling terecht. Al enkele maanden combineer ik mijn werk als projectmanager bij een productiebedrijf van audiovisuele content, met mijn eigen werk en onderzoek.

1 2 3

Composite Memories

Een onderzoek dat in Depot Basel de komende weken vertoond zal worden in de vorm van de film Composite Memories. In Composite Memories, geproduceerd ter gelegenheid van Depot Basel’s Superprojekt, reflecteer ik op de vraag ‘What is Contemporary?’. Het zal geen verassing zijn, dat ik juist op zoek ging naar een moment van stilstand, in mijn zoektocht naar het nu. Een moment waarop tijd en plaats samen zouden komen en samen zouden smelten. In mijn interpretatie van het hedendaagse als een fysiek anker in de tijd, liet ik mij inspireren door eerdergenoemde film La Jetee. Ik combineer daarbij Roland Barthes’ omschrijving van de jet-man met beeldmateriaal geproduceerd door de kunstenaars die een bijdrage leveren aan bijbehorende expositie.

Het moment van synchronisatie in tijd en plaats, vond ik in navolging van Paul Virilio’s werk War and Cinema, uiteindelijk in het bombardement van Hiroshima, op 6 augustus 1945. Toen de Verenigde Staten hun ‘Little Boy,’ zoals zij de bom liefkozend noemden, op 500 meter boven Hiroshima lieten vallen, had dit een onverwacht gevolg. De bom produceerde een lichtflits die doordrong tot in de kelders van zelfs de hoogste gebouwen. Het transformeerde tijdelijke schaduwen in een een permanente afdruk van mensen en objecten. Zoals Virilio omschrijft:

“(…) the blinding Hiroshima flash which literally photographed the shadow cast by beings and things, so that every surface immediately became war’s recording surface, its film.” In het epicentrum van de bom, waar het doodstil was, kwam de absolute versnelling tot een blijvend moment van stilstand. “An excess of speed, turned into repose.”

De titel van de film, Composite Memories, die ik in het weekend van 4 en 5 juni presenteerde tijdens de preview van het Superproject, grijpt terug op de thematiek van La Jetée. Hierin gaat het tegelijkertijd over tijdreizen, als reizen in je geheugen. Mijn blogs van het afgelopen jaar zijn in zekere zin vergelijkbare samengestelde herinneringen. Fragmenten van een bewogen jaar, vereeuwigd in de dynamische, altijd veranderende omgeving van het web. En ik hoop daar nog vele fragmenten aan toe te voegen, want ook het komend jaar wordt vast weer een bijzonder jaar.

4 5 6 7

 

More from Joanne Hakkert

JOANNE HAKKERT update 2

een vernieuwing van het kijken Een jaar of tien geleden, ik zal...
Read More

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *