DOMAS VAN WIJK – HUISBLOGGER UPDATE 3

mde

Stum und drang

In deze blog deel ik mijn ervaringen en belevenissen die ik momenteel op doe tijdens mijn artist in residentie in Duitsland. Naar aanleiding van mijn afstudeershow ben ik gevraagd om zes maanden lang in het kasteel Schlöss Ringenberg te wonen, zodat ik hier in alle rust kan werken en kan ontwikkelen als kunstenaar.

Wel eens gehoord van: ‘Stum und drang’. Dit is een periode in Duitsland waar de ‘genie-cult’ van de kunstenaar als een uniek en autonoom wezen zijn hoogtepunt bereikte. Kunst werd gemaakt omwille van de kunst, en niets anders. Het lijkt erop dat deze 19e-eeuwse opvatting zich nog steeds voordoet in Duitsland.

Al ruim een maand verblijf ik met vier Duitse kunstenaars en twee curators op een kasteel in the middle of nowhere in het nog geen tweeduizend koppen tellende Duitse dorpje Ringenberg. Het dorpje ligt 45 minuten van de Nederlandse grens. De grootste trekpleister is hier, volgens Wikipedia, de evangelische kerk (die mij elke ochtend om half 7 wakker maakt met zijn speciale freistehender Hauptgie glockenanlage). Mijn trekpleister is de Aldi Süd. Grappig feitje is dat je in Duitsland ook nog de Aldi Nord hebt. De Aldi is door een fikse familieruzie gespleten in twee kampen. Je hebt dan ook twee soorten mensen in Duitsland: mensen die de Aldi Süd het beste vinden en mensen die de Aldi Nord het beste vinden. Deze keuze is vaak aan plaats gebonden en zodoende heb ik mij aangesloten bij kamp Süd.

Gezien mijn sprankelende VVV omschrijving, kan je je denk ik goed voorstellen dat deze residentie soms voelt als een isolement. Eentje waar je niet zozeer met je omgeving wordt geconfronteerd, of juist wel, maar juist met jezelf. Er valt hier namelijk niets te beleven! Des te betere omstandigheden om mijn eigen autonome genie op te diepen. Dat is best lastig, aangezien ik gewend ben om in mijn kunst te reageren op mijn omgeving en op situaties. Je zou kunnen stellen: hoe meer er om mij heen gebeurt, hoe meer er in mijn praktijk gebeurt.

 

Alleen is het de bedoeling van deze residentie dat ik mij terugkeer in mijzelf en mijn eigen, autonome ik. Het concept van de kunstenaar, als eenzaam leidend vervreemd uniek wezen dat in staat is totaal autonome kunst te scheppen, wordt hiermee flink in de kaart gespeeld. ‘Stum und Drang’.

Ik merkte dat mijn medekunstenaars in het kasteel niet veel zin hadden om mij meer te vertellen over hun werk. Als ik hen naar een detail vroeg van hun werk, hoe ze tot een bepaalde lijn, vorm of compositie waren gekomen, hadden ze daar vaak geen antwoord op. Het is wat het is, kunst omwille van de kunst en niets anders. Geen verwijzing naar de ‘echte wereld’, maar een verwijzing naar het kunstwerk zelf.

Dit gevoel bereikte zijn hoogtepunt toen ik een bezoekje bracht aan de Kunstacademie in Düsseldorf. Deze academie wordt volgens mijn Duitse collega’s geroemd door heel Duitsland. Het wordt dan ook gezien als de beste plek om als jonge kunstenaar heen te gaan. Joseph Beuys en Gerhard Richter hebben er nog les gegeven. Toen ik het gebouw betrad overviel mij het gevoel van historie en authenticiteit. Een waar instituut dat zich al langere tijd heeft bewezen.

Ik bezocht dit instituut voor de Rundgang. Dit jaarlijkse event trekt meer dan 30.000 mensen. Het is dan ook een gigantisch historisch gebouw met honderden leerlingen en een veelvoud aan kunstwerken. Ik werd dan ook overspoeld met kunst. En wat viel mij daar op? Geen enkele tekst. Geen enkel maatschappelijk werk. Veelal schilderijen, beelden en installaties die naar zichzelf verwijzen. Dat ben ik niet gewend in Nederland. Daar is kunst meer conceptueel en maatschappelijk gearrangeerd. En er zit in ieder geval wel een tekstje bij.

Ik was onder de indruk van al deze belangstelling die dit onbuigzame instituut kreeg. Maar ik bemerkte dat ik ook geprikkeld was. De academie heeft namelijk ook iets oubolligs en stars. Alsof het instituut zo gegrond is, al zoveel authenticiteit heeft verwezenlijkt, dat het zich niet hoeft aan te passen of mee te groeien met onze snel veranderende gedigitaliseerde samenleving. Ik besloot mijn bevindingen te delen met één van de curatoren in ons kasteel, waarvan ik wist dat zij jarenlang had gestudeerd en gewoond in Berlijn, maar nu actief is in Nederland. Zij beaamde mijn gedachten en zei dat zij dat ook merkte toen ze in Duitsland woonde. Kunst is een gevestigde orde die zich niet hoeft te bewijzen. Het nut van kunst wordt niet bevraagd omdat het instituut al authenticiteit heeft verworven. Het lijkt alsof we in Nederland het nut van kunst nog altijd sterk moeten verdedigen. Hierdoor ontstaat volgens haar meer maatschappelijk betrokken kunst. Kunst niet als autonoom instituut, maar kunst als tool, als hulpmiddel, als aanjager van maatschappelijke verandering dat zich door middel van nut een plekje in de maatschappij probeert te verwerven.

Ik hang een beetje in het midden. Ik wil niet dat mijn kunst zich onttrekt door puur autonoom te blijven. Of dat het zich afkeert van de wereld door er alleen maar kritiek op te hebben, of het te willen veranderen en zodoende een vorm van activisme vormt. Ik wil juist dat mijn kunst samenvalt met het leven. Het ‘normale’ behandelt. Het moeilijke hiervan is het heden te vatten, maar dat is nu juist wat ik probeer.

dav

 

 

 

 

More from Domas van Wijk

DOMAS VAN WIJK – HUISBLOGGER UPDATE 4

In alle eerlijkheid Oké dit is mijn vierde blog. En om eerlijk...
Read More

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *