DIEDE BONGERTMAN – GASTBLOGGER

Introductie

Dit jaar ben ik afgestudeerd als graphic designer, maar… Ergens voel ik me een ontwerper en vrije maker, maar ook architect en maatschappelijk werker. Ik zie mezelf als duizendpoot met graphic design als visuele spreektaal. Tijdens mijn studie ontdekte ik dat ik een tikkeltje activistisch ben, maar vooral een heel groot sociaal hart heb. Het liefst beweeg ik mij binnen de sociaal-maatschappelijke context en werk ik met verschillende mensen met verschillende vertrekpunten. Wat dat betreft ben ik wel idealistisch – Ik geloof namelijk dat de wereld wel wat creatieve denkkracht kan gebruiken om stukje bij beetje beter te worden.

Met welk project ben je afgestudeerd en licht dit toe?

‘Steek je een peuk op of eet je vanavond een warme maaltijd?’

Het zijn vragen waar gemiddeld een Nederlander niet over in hoeft te zitten. Toch is armoede ook in ons land een steeds groter wordend probleem, blijkt uit statistieken en onderzoek. Alleen deze mensen en hun verhalen zie je niet. Armoede kruipt onder de huid en is daarmee verborgen.

Ik wist vroeger niet wat zakgeld was. Er was zelfs een tijd dat er weinig geld was om van te leven. Juist open zijn over dit soort thema’s kan steun bieden. Uit mijn persoonlijke ervaring en door aan tafel te schuiven met wetenschappers, activisten, beleidsmakers, ontwerpers, organisaties en ervaringsexperts ben ik in dit maatschappelijke vraagstuk gedoken.

Armoede is een complex thema met veel regels, onderliggende systemen en verborgen situaties. Het gaat hierbij niet alleen om financiën – het hebben van schulden en te weinig geld – ook culturele en sociale armoede zijn hier onderdeel van. Vooral schaamte en taboe spelen een grote rol in de (h)erkenning van armoede. Mensen die leven in deze omstandigheden hebben het er liever niet over. Buiten de maatschappij vallen wil men namelijk niet. Hierdoor wordt het heel abstract en onduidelijk om te begrijpen. Zo blijft het beeld van armoede en financiële problemen in Nederland steken bij vooroordelen en stereotypen, terwijl het iedereen kan overkomen.

Met mijn werk ‘KRAP; de prijs van armoede’wil ik een brug slaan tussen de abstractie van alle kennis door onderzoeken en statistieken en de alledaagse leefwereld van mensen in armoede om zo het taboe te doorbreken en het onderwerp bespreekbaar te maken.

 

KRAP is een installatie geworden van 42 meter dat de ruimte langzaam aan inneemt met quotes van mensen in armoede. Leven in armoede levert vaak veel keuzestress op en dat maakt de kleine dingen in het leven soms heel erg groot – dit benauwd de situatie en dan kunnen mensen wel eens keuzes maken die voor buitenstaanders heel dom of gek lijken.

Om mensen uit te dagen hier het gesprek over aan te gaan, vraag ik de bezoeker bij binnenkomst een ‘nummertje te trekken’, net als je vroeger (soms nog steeds) moet doen bij een bakker of de apotheek. Het zijn geen nummers, maar momenten die in je leven voorkomen – momenten die soms vanzelfsprekend kunnen zijn, maar met een krappe beurs ineens heel lastig. Hoe ga je daar mee om? Door die vraag aan het begin te stellen, komen bezoekers in iemands schoenen te staan en herkennen ze hun ticket in iemands verhaal. Op die manier wil ik onderzoeken hoe verschillende mensen met verschillende achtergronden kijken naar deze situaties.

Wat verwachtte je toen je startte met je opleiding?

Om heel eerlijk te zijn verwachtte ik niet veel meer dan verdiepende kennis op het gebied van fotografie en schilderkunst. Ik had werkelijk geen idee waar ik aan begon, kan ik nu achteraf zeggen. Als vwo’er werd ik klaargestoomd voor de universiteit, maar ik wist al vroeg dat dat niet was wat ik wilde. Kunst, tekenen en dingen bouwen vond ik fantastisch – maar typografie en ontwerptechnieken kende ik echt niet. Je kunt je voorstellen wat voor verrassing het eerste jaar was.

Wat heb je geleerd?

Tijdens het leven op de academie word je dag in dag uit uitgedaagd, of haast getoetst kritisch te dúrven denken, kijken en zijn naar alles wat er gebeurt. Waarom vind je dat inspirerend? Waarom maak je bepaalde keuzes? Het heeft mij geleerd open en eerlijk te zijn, ook naar mezelf. Zonder visie en gedachten keuzes maken, puur omdat het er lekker uitziet, daar kom je echt niet mee weg – het werk wordt pas goed als je er écht achter staat.

Welk advies zou je graag aan studenten willen meegeven die nu met hun opleiding starten?

Probeer, hoe moeilijk dat soms ook is, bij jezelf en jouw eigen proces te blijven. Vooral in het begin had ik het idee dat ik de zwakste van de klas was – ik had weinig praktijkervaring of programmakennis. Dat kostte me veel tijd en energie, terwijl anderen veel sneller met ontwerpvoorstellen kwamen. Wees dan eerlijk naar jezelf en gun jezelf de tijd – en blijf ook echt kijken naar wat er wel (goed) gaat.

Hoe is het leven na je afstuderen?

Mijn afstudeerjaar was echt een rollercoaster. In het eerste deel onderzocht ik design activisme als stroming en liep ik stage bij The Beachin Amsterdam waar ik echt ontdekte dat social design is waar ik me mee bezig wilde houden. Toen ik terug kwam in Zwolle begon het tweede deel, namelijk het afstuderen. Waar begin je? Ik dacht, ik moet goede doelen stellen anders raak ik het overzicht kwijt en dit is juist het moment waar ik wil shinen. Hoe kan ik in vier maanden tijd, als ontwerper, een lokaal maatschappelijk vraagstuk onderzoeken, bevragen en op de kaart zetten. Kortom; hoe kan ik dat wat ik bij mijn stage in korte tijd geleerd had in de praktijk brengen tijdens mijn afstuderen? Vooral omdat ik daar zag hoe creativiteit en creatief denken in samenwerking met lokale organisaties en wat er speelt in de wijk, ongelofelijk veel kan betekenen.

Dit doel vraagt om actief in gesprek te gaan en deel te nemen aan het gesprek in de stad. Daarom wilde ik aan tafel komen te zitten met mensen uit verschillende disciplines en sectoren, om te kijken wat we voor elkaar kunnen betekenen. En dat is gelukt – tijdens de expositie kwam ik in het vizier van verschillende organisaties en zijn we in gesprek hoe we het werk verder kunnen verdiepen. Ook de gemeente Zwolle en daar werk ik nu mee aan een project voor een half jaar. Door kennis en persoonlijke ervaring op het gebied van armoede en mijn creatieve denkkracht als ontwerper maak ik deel uit van een team dat onderzoekt hoe armoede in het onderwijs en de gemeente meer onder de aandacht kan worden gebracht.

Wat zijn je plannen voor aankomend jaar?

Aankomend jaar wil ik mij vooral richten op het huidige project bij de gemeente en de relatie daarin met mijn eigen werk, om het inhoudelijk te verdiepen.

Waar zou je graag over 5 jaar willen staan?

Om heel eerlijk te zijn vind ik dat een hele spannende vraag, omdat ik wel plannen heb maar dit nooit echt vast wil pinnen. Op mijn verlanglijstje staat in ieder geval een master in de richting van social design of psychologie. Daarnaast heb ik een aantal bureaus waar ik de komende jaren nog wel mijn pijlen op wil richten, omdat ik daar denk veel te kunnen leren. Dus over 5 jaar heb ik een stap in de richting van die werkplekken gezet en nagedacht over welke master ik zou willen doen.

Hoe kijk je tegen ondernemen aan, en wat betekend het voor jou en je werk?

Ondernemen betekent voor mij GAAN! – onderzoeken, ontdekken, regelen, organiseren en gaan met die banaan. Ik kan wel zeggen dat ik heel ondernemend ben, of in ieder geval ontzettend gedreven. Dat heeft me wel gebracht waar ik nu sta en daar ben ik heel trots op!

 

More from Diede Bongertman

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *